|
VietCatholic News (Thứ Hai 1/3/2004)
TRẢ LỜI MỘT BÀI VIẾT CỦA TÁC
GIẢ VÕ LÝ TRÊN NGUYỆT SAN DẤN THÂN
Nguyệt San Dấn Thân số 7 tháng 12 vừa qua có đăng
một bài dưới nhan đề “Hội Chứng Quyền Lực
Trong Giáo Hội” của tác giả Võ Lý.Đọc qua bài
này, tôi nhận thấy tác giả đã có công nghiên cứu và
can đảm trình bày một vấn đề khá tế nhị về
những tương quan giữa Hàng giáo sĩ và giáo dân
Việtnam từ trong quá khứ đến hiện tại.
Về nhiều ý kiến của tác giả nêu ra trong bài này, tôi
chưa thể góp ý lúc này vì thời gian chưa cho phép. Tôi
chỉ muốn góp ý ngay với tác giả về điều được nêu
ra dưới tiêu đề 4.3 “Danh xưng cha con giữa linh
mục và giáo dân”.
Để tiện cho độc giả được theo dõi, tôi xin trích
nguyên văn đoạn trên của tác giả như sau:
“ Những từ xưng hô Cha, Đức Cha, Đức Thánh Cha
để chỉ linh mục, Giám Mục,và Giáo hoàng không có
nguồn gốc Kinh Thánh hay truyền thống các Tông Đồ và
Giáo Phụ. Chẳng những thế, chúng còn gây nhiều bối
rối mỗi khi đọc đoạn Phúc âm sau : “Phần anh
em thì đừng để ai gọi mình là “rapbi” vì anh em
chỉ có một Thầy,còn tất cả anh em là anh em với
nhau. Anh em cũng đừng gọi ai dưới đất là Cha của
anh em vì anh em chỉ có một Cha trên trời ”(Mt
23:8-9).Trong 2000 năm lịch sử của Giáo Hội thì hơn
1000 năm đầu không có một dấu vết nào của lối xưng
hô này.Riêng tại Việtnam, việc gọi linh mục là Cha cũng
mới xuất hiện gần đây,tại Hànội được ghi nhận
vào năm 1924, trong khi Tin Mừng được rao giảng hơn 400
năm,vào khoảng năm 1533 dưới thời nhà Lê..”(trang
42)
……. Ở phần tiếp trang 43, tác giả viết: “Lối
xưng hô cha-con giữa linh mục và giáo dân chỉ là quy
ước, xuất phát từ một giai đoạn lịch sử đặc thù.
Nay thời thế đã đổi,tâm lý con người cũng khác,
lối xưng hô này cũng nên được xét lại…”
Là một linh mục trung thành với mọi giáo lý chân chính
của Giáo Hội, tôi thấy cần phải lên tiếng về
những ý kiến được trích dẫn trên đây của tác
giả Võ Lý để rộng đường dư luận và nhất là để
đánh tan những ngộ nhận, hiểu lầm về vấn đề
được nêu ra.
Trước hết, tôi xin khẳng định ngay là danh xưng
“Cha” dành cho các linh mục Công Giáo không phải là
một “quy ước xuất phát từ một giai đoạn lịch
sử đặc thù” như Tác giả Võ Lý đã tưởng tượng.
Và cũng không phải danh xưng này “ chỉ mới xuất
hiện gần đây tại Hà nội được ghi nhận vào năm
1924, ” như tác giả đã võ đoán. Phải nói : danh xưng
này đã được Giáo Hội cho phép dùng từ lâu trong
mọi ngôn ngữ nơi có người tin và sống Đạo Công Giáo
của Chúa Kitô. Thí dụ, người Pháp cũng gọi các linh
mục là Père (Cha). Người Anh Mỹ, gọi Father, người
Ý và Tây Ban Nha gọi Padre. v.v Nhưng vì trong những ngôn
ngữ này chỉ có cặp Đại danh từ nhân xưng ( personal
pronouns) I - You; Je-Tu/Vous,; Yo/Tu-Usted/… được dùng để
đối thoại trong gia đình giữa cha mẹ, con cái, vợ
chồng, anh chị em, bạn bè, và ngay cả để cầu
nguyện với Chúa nữa. Khi người Pháp nói “ Mon Père”
với một linh mục, nhưng vẫn dùng cặp đại từ”
“Je/Vous ” để nói chuyện tiếp với linh mục đó, vì
họ không có lối xưng hô Père/Fils (cha-con) như người
Việt nam. Người Anh, Mỹ, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, và
Ý cũng vậy. Nên họ không có vấn đề gì với cách xưng
hô này, mặc dù họ vẫn gọi linh mục là Cha khi chào
hỏi và mở đầu câu chuyện.. Người Việt nam chúng
ta thì trái lại, vì nét đặc thù và phong phú của
tiếng Việt trong cách xưng hô..
Trong gia đình, con cái luôn thưa với cha mẹ bằng tương
quan Cha-con./ Mẹ-con/ luôn xưng “con hoặc cháu., ” khi
nói chuyện với ông bà. Con cái mà nói “tôi, tao”
với Cha mẹ, hay Ông bà thì kể như thuộc thành phần
thiếu giáo dục, đáng được sửa sai. Khi cầu
nguyện, người Công giáo Việt nam luôn kính cẩn thưa
“Lậy Chúa, con xin ”… và tuyệt đối không cảm thông
được cách gọi Chúa là “Tu,/Toi” như trong Pháp
ngữ hoặc Thou/You trong Anh ngữ trong khi người Pháp hay
Mỹ cảm thấy rất thoải mái và tự nhiên khi xưng hô
như vậy với Chúa vì đó là ngôn ngữ của họ. Đây
là những nét đặc thù về văn hóa và ngôn ngữ của
mỗi dân tộc.
Trở lại lý do tại sao Giáo Hội phép gọi linh mục là
“Cha”, một trong những điều gây chia rẽ giữa Giáo
Hội Công Giáo và anh em Tin Lành, một điều khiến tác
giả Võ Lý phải lên tiếng đặt lại vấn đề.Tôi
phải nói thêm một lần nữa là Giáo Hội cho phép
gọi như vậy trong mọi ngôn ngữ từ lâu rồi chứ không
phải là sản phẩm của riêng người công giáo Việt
nam, nạn nhân của cái gọi là “Hội Chứng Quyền
lực” một đề tài tôi xin được góp ý trong dịp khác.
Tác giả Võ Lý nêu Phúc Âm Thánh Matthêu đoạn 23, câu
8-9 để chứng minh danh xưng “Cha” dành cho các linh
mục Công giáo là “không có nguồn gốc Kinh Thánh hay
truyền thống các Tông đồ và Giáo Phụ ”. Anh em Tin
Lành cho đến nay cũng trích dẫn đoạn Tin Mừng trên
để chỉ trích Giáo Hội Công Giáo là 'rối đạo,
lạc giáo' (heretic). Sự thật có phải vậy không ?? ? Có
lẽ anh em Tin Lành và tác giả Võ Lý đã đọc và
hiểu và câu Kinh Thánh trên theo nghĩa ngữ học
(semantic) của từ ngữ được dùng thay vì đi sâu vào
tâm thức làm nền cho toàn bộ ý nghĩa sâu xa của
lời Chúa Giêsu nói khi ấy.Thực ra, Chúa muốn chỉ trích
những người Biệt Phái Pharisi về thói chuộng hư
danh, khoe khoang và hợm hĩnh của họ, vì họ là những
người thích được xưng tụng bằng cha bằng thầy
(Rabbi), thích ngồi chổ danh dự nơi hội đường, thích
được chào đón nơi công cộng, thích khoe khoang về thành
tích đạo đức thay vì thực sự sống và thực hành
những gì là cốt lõi của Lề Luật, của Đạo giáo.
Vì thế, câu nói trên của Chúa Giêsu hoàn toàn áp
dụng cho hạng người này với não trạng đó và không
mang nôi dung như anh em Tin Lành đã khai thác sai lạc để
đả kích Giáo Hội Công Giáo. Vậy tại sao Giáo Hội
cho phép gọi linh mục là “Cha= Pater, P`ere, Father.
Padre,,..” ? Để trả lời cho hỏi này, chúng ta hãy đọc
câu Kinh Thánh sau đây trích trong Thư 1Côrintô của Thánh
Phaolô :“ Thật thế, cho dầu anh em có ngàn vạn giám
thị trong Đức Kitô, anh em cũng không có nhiều cha đâu,bởi
vì trong Đức Kitô Giêsu,nhờ Tin Mừng, chính tôi đã
sinh ra anh em” (1Cor 4:15). Chính vì lý do này mà Thánh
Phaolô đã gọi Timôthê, một môn đệ của ngài, là
“người con tôi đã sinh ra trong Đức tin” (1Tim 1:2).
Nói khác đi, theo Thánh Phaolô, qua việc rao giảng Tin
Mừng và làm Phép Rửa, Giáo Hội sinh con cho Chúa Kitô..
Giám mục, Linh mục, qua Thánh Chức, được trao Sứ
Vụ rao giảng Tin Mừng, thánh hóa và cai trị của Chúa
Kitô.Qua Sứ Vụ này, các ngài “sinh con” cho Chúa như
Thánh Phao lô đã dạy. Đây là chức vụ “người cha
tinh thần = Spiritual Fatherhood) của người thi hành Sứ
Vụ (Ministry ) của Chúa Giêsu Kitô. Thánh Công Đồng
Vaticanô II, trong Hiến Chế Tín Lý Lumen Gentium (Ánh Sáng
Muôn dân) cũng nhắc lại trách nhiệm của Linh Mục như
sau:
“Linh Mục phải săn sóc các tín hữu như những người
cha trong Chúa Kitô vì đã sinh họ cách thiêng liêng
nhờ Bí tích Rửa Tội và giáo huấn” (LG.28)
Như vậy,danh xưng “Cha” dành cho Linh Mục có nguồn
gốc Kinh Thánh, Tông Đồ và Công Đồng, không phải
chuyện bịa đặt như có người kém hiểu biết đã nói
vô căn cứ. Danh xưng này không hề xúc phạm đến
việc tôn vinh Chúa là CHA duy nhất, Đấng tạo dựng
mọi loài, mọi vật hữu hình và vô hình. Danh hiệu
“Cha” của Linh mục chỉ nói lên trọng trách của người
Tông đồ được sai đi như những đại diện chính
thức của Chúa Giêsu : “Ai nghe anh em là nghe Thầy; và
ai khước từ anh em là khước từ Thầy; mà ai khước
từ Thầy là khước từ Đấng đã sai Thầy” (Lc
10:16).
Rõ ràng Chúa Giêsu đồng hóa mình với những người
đại diện cho Chúa để tiếp tục thi hành Sứ Vụ
của Người trong trần thế. Linh mục là người được
gọi và sai đi để rao giảng Tin Mừng Cứu Độ để
mang nhiều linh hồn về cho Chúa.Gọi linh mục là
“Cha” để nhấn mạnh sứ mạng “sinh con “ cho Chúa
qua sứ vụ rao giảng và làm phép Rửa để tái sinh con
người qua nước và Thánh Thần, nhờ đó con người
được ơn làm nghĩa tử của Thiên Chúa và được
quyền gọi Chúa là Cha(Abba). Đó là tất cả ý nghĩa sâu
xa của sứ vụ “sinh con” cho Chúa theo Thánh Phaolô Tông
Đồ. Vậy vai trò “người cha thiêng liêng” của linh
mục được hiểu trong tinh thần này, nhằm đề cao trách
nhiệm đại diện, thay mặt Chúa Giêsu để giảng dạy
và thánh hóa chứ không nhằm mục đích tôn sùng cá nhân
( cult of personality) hay phạm thượng (blasphemy) cần được
thay đổi như có người đòi hỏi.. Gọi Linh mục là
Cha vì căn bản đức tin đó chứ không phải vì “ quy
ước xuất phát từ một gian đoạn lịch sử đặc thù…khi
mà uy quyền của Giáo hội lên đến tột đỉnh…”
như tác giả Võ Lý đã nhận xét sai lầm. Sở dĩ gọi
Cha, xưng con như người Công giáo Việt nam đã và đang
áp dụng khi tiếp xúc với các linh mục là vì nét đặc
thù của ngôn ngữ và văn hóa Việt nam như tôi đã phân
tích ở đoạn trên đây.. Nếu trong gia đình Việt nam
mà con cái luôn phải xưng hô cha-con/ mẹ- con/ Ông,/bà-cháu…
không thể nói tôi/ tao với cha mẹ. ông bà, chú bác…
thì gọi linh mục là Cha rồi xưng “tôi” có phù
hợp với văn hóa Việtnam hay không ???
Dĩ nhiên về phần linh mục, khi được giáo dân xưng hô
“Cha/con” linh mục phải hiểu đó là điều nhắc
nhở mình đến vai trò và sứ mạng được lãnh nhận
qua Thánh Chức, và tuyệt nhiên đây không phải là
một ưu quyền được ban cho trong khuôn khổ “Hội
Chứng quyền lực” một nhãn hiệu mới phát minh để
đả kích Giáo Hội. Tuy được giáo dân gọi là Cha, nhưng
không linh mục nào lại lố bịch lên Tòa giảng xưng
“cha’ với giáo dân và gọi mọi người là con như
trong gia đình. Thực tế, có một số linh mục lớn
tuổi đã tự xưng “cha’ khi nói chuyện với nhửng
người trẻ đáng tuổi con cháu mình, còn đại đa số
linh mục đều dùng chữ “tôi” hay “chúng tôi” khi
nói chuyện với giáo dân dù được người đối diện
gọi mình là cha. Cũng có nhiều linh mục trẻ đã xưng
“con” hoặc “ cháu” khi nói chuyện với những người
lớn tuổi hơn mình. Điều này chứng tỏ linh mục không
tự mãn khi được gọi là Cha,và hơn thế nữa, còn
chứng tỏ mình biết cư xử phù hợp với tinh thần văn
hóa Việt nam.Tất cả mọi linh mục đều coi giáo dân
là “anh chị em” trong Chúa,và luôn hành xử như vậy
khi giảng dạy cũng như khi tiếp xúc với giáo dân,
mặc dù đều ý thức rõ về vai trò “người Cha thiêng
liêng ” của mình qua việc thi hành sứ vụ Tư tế
phẩm trật (ministerial priesthood) trong Giáo Hội.
Tóm lại, gọi linh mục là Cha là một truyền thống có
từ lâu trong Giáo Hội thuộc mọi ngôn ngữ.; và có
từ đầu khi Đạo Công Giáo được rao giảng ở
Việtnam chứ không phải “ mới xuất hiện gần đây,
tại Hà nội được ghi nhận vào năm 1924…” như tác
giả Võ Lý đã viết. Có chăng là hiện tượng quá
“thần thánh hóa” linh mục của giáo dân một thời
trong gian đoạn phát triển còn được ghi nhận qua cách
xưng tụng như “con xin phép lậy Cha” của nhiều người
trong quá khứ. Nhưng gọi linh mục là Cha là điều Giáo
Hội dạy và cho phép vì sứ vụ của người “sinh
con” cho Chúa như Thánh Phaolô Tông Đồ đã dạy.Đây
không phải là “sản phẩm” của một trào lưu phong
kiến nào trong Giáo hội như có người lầm tưởng và
diễn giải sai lầm với dụng ý chỉ trích Giáo Hội Công
giáo. Người Công Giáo trưởng thành không những ý
thức rõ mà còn hoan hỉ chấp hành những gì Giáo Hội
dạy thay mặt Chúa KiTô.Giáo Hội không phải là một cơ
chế chính trị đòi hỏi phải thích nghi với trào lưu
của thời đại, với uớc muốn của con người.Giáo
Hội là Thân Thể Nhiệm Mầu (Mystical Body) của Chúa
Kitô có mặt và hoạt động trong trần gian với Sứ
mạng hoàn toàn siêu nhiên. Muốn hiệp thông với Giáo
Hội trong Sứ mạng này đòi hỏi người tín hữu
phải có Đức Tin trưởng thành. Không có đức tin này
thì không thể chấp nhận những giáo lývà tín lý
của Giáo Hội được, vì những chân lý này luôn mâu
thuẫn với những đòi hỏi và mong đợi của xã
hội,của thời đại, như giáo lý về hôn nhân, về
bảo vệ sự sống, không truyền chức linh mục cho nữ
giới, luật độc thân của linh mục.. v.v Gọi linh
mục là “Cha” cũng là một truyền thống có căn
bản đức tin của Giáo Hội mà người Công Giáo trưởng
thành không nên thắc mắc, đặt vấn đề đúng sai. Tôi
không cố chấp bênh vực vì tôi là linh mục. Tôi chỉ
muốn bênh vực điều phù hợp với đức tin, với giáo
lý chân chính của Giáo Hội mà thôi.
Lm. Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn -
Pastor
St. Gregory The Great Church, Houston.
Linh Hướng Phong Trào Cursillo Vietnam / GP
Galveston-Houston. |
| Lm. Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn |
|